Koniec 18-dniowego impasu: USA znoszą kontrolę eksportową na modele Anthropic Fable 5 i Mythos 5
W skrócie
- Departament Handlu USA zniósł kontrolę eksportową na modele Claude Fable 5 i Mythos 5 firmy Anthropic, kończąc 18-dniowy impas z administracją Trumpa.
- Blokada rozpoczęła się 12 czerwca, gdy rząd nakazał zawieszenie dostępu dla wszystkich obcokrajowców, powołując się na obawy o bezpieczeństwo narodowe i możliwość obejścia zabezpieczeń modelu.
- Sekretarz handlu Howard Lutnick poinformował, że jego urząd przez dwa tygodnie ściśle współpracował z Anthropic, by przeanalizować i zatwierdzić Fable 5 oraz wzmocnić pozycję USA w dziedzinie AI.
Departament Handlu Stanów Zjednoczonych zniósł kontrolę eksportową na modele sztucznej inteligencji Claude Fable 5 i Mythos 5 firmy Anthropic. Firma ogłosiła to 30 czerwca 2026 roku w poście na platformie X, informując, że przywracanie dostępu dla użytkowników i klientów biznesowych na całym świecie rozpocznie się od 1 lipca cnbc.com forbes.com.
Tym samym zakończył się 18-dniowy impas między jedną z czołowych firm AI a administracją Trumpa – jeden z najbardziej dramatycznych konfliktów w historii regulacji modeli granicznych.
Jak doszło do blokady
Historia zaczęła się 9 czerwca, gdy Anthropic uruchomił Fable 5 – pierwszą publicznie dostępną wersję modelu klasy Mythos, zaprojektowaną jako wariant konsumencki z częściowo ograniczonymi możliwościami forbes.com gizmodo.com.
Zaledwie trzy dni później, 12 czerwca, Departament Handlu wydał dyrektywę powołującą się na „uprawnienia związane z bezpieczeństwem narodowym" i nakazał Anthropic zawieszenie dostępu „dla wszystkich obcokrajowców, niezależnie od tego, czy przebywają w Stanach Zjednoczonych, czy poza nimi, w tym dla zagranicznych pracowników Anthropic" cnbc.com forbes.com.
Powodem miały być doniesienia o możliwości łatwego obejścia zabezpieczeń Fable 5 – tzw. jailbreaku. Anthropic zakwestionował powagę tej luki i argumentował, że całkowite wyłączenie modeli jest technicznie niemożliwe do przeprowadzenia w sposób selektywny, a jednocześnie stanowi prawny obowiązek wobec rządowej dyrektywy forbes.com businessinsider.com.
W efekcie firma globalnie wyłączyła oba modele, zakłócając działanie klientów korporacyjnych na całym świecie forbes.com.
Negocjacje i stopniowe odmrażanie
W ciągu kolejnych dni Anthropic prowadził rozmowy z administracją Trumpa, a CEO Dario Amodei uczestniczył w wielotygodniowych negocjacjach z Białym Domem businessinsider.com.
W ubiegłym tygodniu – jeszcze przed pełnym zniesieniem ograniczeń – rząd zezwolił Anthropic na przywrócenie dostępu do Mythos 5 dla wybranej grupy organizacji zatwierdzonych przez władze federalne axios.com businessinsider.com.
Sekretarz handlu Howard Lutnick napisał na platformie X, że jego urząd „ściśle współpracował" z Anthropic przez ostatnie dwa tygodnie, by „przeanalizować i zatwierdzić Fable 5" oraz „wzmocnić przywództwo Ameryki w dziedzinie AI" forbes.com.
W liście do Anthropic, cytowanym przez wiele mediów, Lutnick odnotował, że firma skoordynowała z rządem działania mające na celu proaktywne wzmocnienie zabezpieczeń modeli forbes.com.
Jakie konkretnie zmiany techniczne lub zobowiązania polityczne Anthropic podjął, by spełnić warunki Departamentu Handlu, pozostaje nieujawnione letsdatascience.com.
Anthropic w swoim komunikacie napisał: „Jesteśmy wdzięczni naszym użytkownikom za cierpliwość oraz wszystkim, którzy współpracowali z nami przy ponownym wdrożeniu modeli" cnbc.com.
Branża krytyczna wobec blokady
Decyzja o zamrożeniu modeli spotkała się z krytyką ze strony środowiska technologicznego. Alex Stamos, wykładowca Uniwersytetu Stanforda i były dyrektor ds. bezpieczeństwa Facebooka, nazwał zawieszenie „ogromnym samobójczym strzałem dla USA" i ostrzegł, że firmy z sektora cyberbezpieczeństwa mogą zostać zepchnięte ku chińskim alternatywom. „Firmy zajmujące się bezpieczeństwem i startupy świadczące usługi dla innych będą teraz skłaniane do korzystania z chińskich modeli. Wielka wygrana dla chińskich laboratoriów w tym miesiącu" – napisał na X businessinsider.com.
Dean W. Ball, były urzędnik ds. AI w administracji Trumpa, a zarazem przyszły pracownik OpenAI, przyjął powrót Fable 5 z uznaniem, ale zwrócił uwagę na brak przejrzystości co do zobowiązań bezpieczeństwa, jakie Anthropic przyjął, oraz na to, czy te same standardy będą stosowane wobec innych modeli granicznych. „Ta nieprzejrzystość nie sprzyja stabilnej, inwestowalnej i godnej zaufania branży w dłuższej perspektywie" – napisał, dodając jednak, że dwutygodniowy czas przeglądu „nie jest szalony w szerszej perspektywie" businessinsider.com.
Aaron Levie, CEO Box, ostrzegł z kolei, że przyszłe przeglądy modeli będą wymagały dużej dozy subiektywnej oceny i intensywnych negocjacji między laboratoriami a rządem. „Prawdopodobnie będziemy żyć w ramach, które wymagają dużej ilości osądów i wzajemnych ustaleń między laboratoriami a rządem przy ważnych premierach" – napisał, jednocześnie z zadowoleniem przyjmując plany Anthropic dotyczące wspólnych standardów branżowych businessinsider.com.
Szerszy kontekst
Rozwiązanie, które zakończyło 18-dniowy impas, polegało na jednym filtrze bezpieczeństwa dostrojonym do blokowania jednej techniki wskazanej przez badaczy Amazona, przy czym własne Centrum Standardów i Innowacji AI Departamentu Handlu (CAISI) dokonało przeglądu zabezpieczeń przed zniesieniem kontroli.
Licencja nie jest już wymagana do eksportu, reeksportu ani transferu krajowego, w tym uznanego eksportu lub uznanego reeksportu, modeli Mythos lub Fable.
Anthropic poinformowało, że wytrenowało nowe klasyfikatory bezpieczeństwa w celu wykrywania i blokowania zachowań opisanych w raporcie Amazona oraz powiadamiania użytkowników, gdy to nastąpi, a nowe zabezpieczenia zostały poddane testom obciążeniowym przez federalne Centrum Standardów i Innowacji AI. Nowe klasyfikatory będą blokować te techniki w '99,9%' przypadków.
Anthropic, Amazon, Microsoft, Google i partnerzy Glasswing pracują nad wspólnym frameworkiem. Warto przypomnieć, że obawy dotyczące jailbreaku modeli Fable 5 i Mythos 5 doprowadziły do wprowadzenia kontroli eksportowej. Problem polega na tym, że nie istnieje wspólny standard oceny powagi jailbreaku.
Zawieszenie modeli Fable 5 i Mythos 5 przez Anthropic rozpoczęło się o godzinie 17:21 czasu wschodniego 12 czerwca 2026 roku, wywołane prawnie wiążącą dyrektywą kontroli eksportowej rządu USA. Nakaz zobowiązywał Anthropic do wstrzymania dostępu do obu modeli dla 'każdego obcokrajowca', w tym własnych pracowników firmy niebędących obywatelami USA, niezależnie od lokalizacji czy przypadku użycia.
Nakaz nie ograniczał żadnej konkretnej funkcji. Nie wskazywał żadnego kraju. Wyznaczał granicę wokół klasy ludzi, zdefiniowanej przez posiadany przez nich paszport. Granica była tak szeroka, że Anthropic nie mogło zastosować się do niej selektywnie. Aby ją uszanować, firma musiała wyłączyć Fable 5 i Mythos 5 dla każdego klienta na platformie — zarówno obywateli, jak i cudzoziemców.
Otrzymaliśmy powiadomienie, że Departament Handlu zniósł kontrolę eksportową dotyczącą Claude Fable 5 i Mythos 5. Jutro rozpoczniemy przywracanie dostępu i wkrótce podzielimy się aktualizacją. Jesteśmy wdzięczni naszym użytkownikom za cierpliwość oraz wszystkim, którzy pracowali z nami nad ponownym wdrożeniem modeli.
Analiza
Cała sprawa z Fable 5 i Mythos 5 ujawniła coś, o czym branża AI mówiła dotąd głównie w teorii: rząd USA dysponuje faktycznym „wyłącznikiem" dla komercyjnych modeli granicznych i jest gotów go użyć. Precedens jest tym poważniejszy, że blokada nie wynikała z udowodnionego, konkretnego incydentu — jak przyznało samo Anthropic, dyrektywa nie wskazywała szczegółowych podstaw zagrożenia (wg alirezarezvani.medium.com). Impuls do działania stanowił raport Amazona o potencjalnym jailbreaku, który przekonał urzędników, że obejście zabezpieczeń jest „na wyciągnięcie ręki" — co jest zupełnie innym standardem dowodowym niż wykazanie rzeczywistej szkody.
Rozwiązanie, które Anthropic wynegocjował, jest technicznie konkretne, choć wąskie. Firma wdrożyła nowe klasyfikatory blokujące techniki opisane w raporcie Amazona ze skutecznością „99,9%" (wg cyberscoop.com), a zabezpieczenia zostały zweryfikowane przez rządowe Centrum Standardów i Innowacji AI (CAISI) (wg tomshardware.com). Jednocześnie Anthropic zobowiązał się do wcześniejszego udostępniania rządowi modeli przed premierą, uruchomił program HackerOne dla badaczy zgłaszających nowe jailbreaki oraz rozpoczął prace nad wspólnym branżowym standardem oceny ich powagi — razem z Amazonem, Microsoftem, Google'em i partnerami Glasswing (wg timesofindia.indiatimes.com). To ostatnie jest być może najważniejszym długoterminowym skutkiem całego kryzysu: brak wspólnych standardów oceny jailbreaku był jednym z głównych powodów, dla których sytuacja w ogóle wymknęła się spod kontroli.
Dla firm i użytkowników spoza USA epizod ten obnażył strukturalne ryzyko uzależnienia od jednego dostawcy modeli granicznych. Platformy takie jak AWS Bedrock, Google Cloud, Microsoft Foundry, Snowflake czy Box zostały odcięte jednocześnie, bez uprzedzenia, w ciągu godzin od doręczenia listu o 17:21 czasu wschodniego (wg fifthrow.com). Żadna klauzula siły wyższej ani plan ciągłości działania nie była na to przygotowana. Komentatorzy, jak Dean W. Ball, wskazują wprost, że brak przejrzystości co do warunków odblokowania szkodzi przewidywalności całego sektora — a to przekłada się bezpośrednio na decyzje inwestycyjne i architektoniczne firm budujących produkty na modelach Anthropic.
Pytanie od redakcji
Odpowiedź
Sceptycyzm wobec Fable 5 jest uzasadniony — i to z bardzo konkretnych powodów wynikających z warunków odblokowania. Nowe klasyfikatory bezpieczeństwa są skrojone pod blokowanie technik opisanych w raporcie Amazona, ale ich ubocznym skutkiem jest zalewanie fałszywymi alarmami rutynowych zadań programistycznych. Anthropic wprost przyznaje, że „bardziej łagodne" prośby o kodowanie i debugowanie będą teraz kierowane do starszego modelu Opus 4.8 (wg cyberscoop.com). Innymi słowy: model wrócił, ale z celowo przyciętymi możliwościami w obszarze, który dla wielu użytkowników technicznych był głównym powodem sięgania po Fable 5.
Do tego dochodzą ograniczenia dostępu. Dla planów Pro, Max, Team i wybranych Enterprise Fable 5 wlicza się do 50% tygodniowego limitu użycia tylko do 7 lipca, po czym przechodzi na system kredytów (wg constellationr.com i tomshardware.com). Mocniejszy wariant — Mythos 5 — pozostaje zarezerwowany dla wąskiego grona organizacji w programie Glasswing, zatwierdzonych przez rząd USA (wg wired.com). Dla przeciętnego użytkownika czy firmy spoza tego kręgu Mythos 5 pozostaje niedostępny.
Praktyczny wniosek jest więc taki: Fable 5 wrócił jako model z przyciętymi możliwościami cyferbezpieczeństwa, limitami użycia i niepewnością co do tego, jak klasyfikatory będą ewoluować w kolejnych tygodniach. Anthropic zapowiada dalsze dopracowywanie filtrów, by ograniczyć fałszywe alarmy (wg timesofindia.indiatimes.com), ale na razie model jest wyraźnie mniej użyteczny w zastosowaniach technicznych niż przed blokadą. Redakcja ma rację — entuzjazm z powodu powrotu Fable 5 powinien być mocno stonowany.