Biały Dom ma odblokować Claude Fable 5 już na początku lipca. W tle umowa Californii z Anthropic
W skrócie
- Administracja Trumpa może przywrócić publiczny dostęp do Claude Fable 5 już na początku lipca 2026 roku, choć zgoda Pentagonu i NSA na ten model wciąż pozostaje nieudzielona.
- 26 czerwca sekretarz handlu Howard Lutnick wydał pismo zezwalające na dostęp do modelu Mythos 5 dla około 100 amerykańskich instytucji, w tym operatorów infrastruktury krytycznej i agencji rządowych.
- Gubernator Gavin Newsom zawarł z Anthropic umowę, na mocy której wszystkie kalifornijskie agencje stanowe i samorządy lokalne uzyskają dostęp do Claude'a z 50-procentowym rabatem.
Administracja Trumpa jest bliska przywrócenia publicznego dostępu do Claude Fable 5 — najbardziej zaawansowanego modelu sztucznej inteligencji firmy Anthropic. Według doniesień wielu mediów ograniczenia mogą zostać zniesione już na początku lipca 2026 roku gigazine.net.
Jednocześnie Anthropic zawarł przełomową umowę z Kalifornią, która ma uczynić Claude'a pierwszym narzędziem AI dostępnym dla wszystkich agencji stanowych i samorządów lokalnych w tym stanie politico.com.
Czym jest Fable 5 i dlaczego trafił pod restrykcje
Claude Fable 5 to model wydany przez Anthropic 9 czerwca 2026 roku gigazine.net.
W dotychczasowej ofercie firmy znajdowały się modele Haiku (lekki), Sonnet (zrównoważony) i Opus (wysokowydajny), jednak Fable został dodany jako jeszcze wyższy poziom — model klasy premium gigazine.net.
W testach porównawczych Fable 5 uzyskał wyniki znacząco przewyższające Claude Opus 4.8, GPT-5.5 oraz Gemini 3.1 Pro, a jego szczególną mocną stroną mają być długoterminowe zadania autonomiczne i zastosowania jako agent programistyczny gigazine.net.
Model szybko zyskał popularność, jednak administracja Trumpa nałożyła na niego ograniczenia, powołując się na potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego. Anthropic nie zgodził się z tymi ustaleniami latimes.com.
Anthropic początkowo udostępniał Fable 5 bezpłatnie w ramach kilku płatnych subskrypcji Claude do 22 czerwca, dając użytkownikom krótkie okno na zapoznanie się z jego możliwościami — po czym dostęp zniknął eu.36kr.com.
Częściowe odblokowanie i pismo Lutnicka
Pierwszym krokiem ku normalizacji było pismo sekretarza handlu Howarda Lutnicka z 26 czerwca, opisane jako ekskluzywny materiał przez Semafor letsdatascience.com.
Lutnick zezwolił w nim na przywrócenie dostępu do modelu Mythos 5 dla około 100 amerykańskich instytucji wymienionych w „Aneksie A", w tym operatorów infrastruktury krytycznej i agencji rządowych letsdatascience.com.
W piśmie stwierdzono, że Anthropic „współpracował z rządem USA w celu rozwiązania ryzyk związanych z" modelami Mythos 5 i Fable 5, a działania te „przyniosły znaczący postęp" letsdatascience.com.
Anthropic zobowiązał się również do dalszej współpracy z rządem USA przy protokołach, standardach i procesach wydawania modeli letsdatascience.com.
Pismo Lutnicka jest jednak milczące w kwestii samego Fable 5 letsdatascience.com.
Na konferencji prasowej w Seulu Chris Ciauri, dyrektor zarządzający Anthropic International, oświadczył: „Jesteśmy bardzo pewni, że w ciągu najbliższych dni modele znów staną się dostępne" letsdatascience.com.
Według stanu na 28 czerwca zgoda Pentagonu i NSA na Fable 5 wciąż pozostawała nieudzielona letsdatascience.com.
Obawy o „okrojoną" wersję
Nie wszystkie doniesienia są optymistyczne. Według 36Kr powracający Fable 5 może być poważnie ograniczony, by zapewnić silniejsze zabezpieczenia eu.36kr.com.
Jeśli filtry bezpieczeństwa zostaną jeszcze bardziej zaostrzone, doświadczenie użytkownika może być problematyczne — już przy pierwszym wydaniu modelu część użytkowników napotykała blokady po użyciu określonych słów eu.36kr.com.
Pojawia się też kwestia finansowa: nie wiadomo, czy subskrybenci, którym obiecano swobodny dostęp do Fable 5, nadal go otrzymają, czy też po powrocie model zostanie ukryty za dodatkowymi opłatami lub weryfikacją tożsamości eu.36kr.com.
Na tle rywalizacji rynkowej Mikhail Parakhin, dyrektor techniczny Shopify, który dogłębnie przetestował zarówno Fable 5, jak i GPT-5.6 Max, ocenił, że Anthropic nie ma już absolutnej przewagi — GPT-5.6 dogonił Claude Mythos i jest znacząco lepszy od Opus 4.8 pod każdym względem eu.36kr.com.
Umowa z Kalifornią jako strategiczny ruch Anthropic
Równolegle do negocjacji z administracją federalną Anthropic zawarł umowę z gubernatorem Gavin Newsomem, ogłoszoną 29 czerwca 2026 roku politico.com latimes.com techcrunch.com.
Na jej mocy Claude ma stać się pierwszym narzędziem AI dostępnym dla wszystkich agencji stanowych i samorządów lokalnych w Kalifornii politico.com.
Kluczowym elementem porozumienia jest 50-procentowy rabat na dostęp do Claude'a dla agencji stanowych oraz kalifornijskich miast i powiatów latimes.com techcrunch.com.
Umowa obejmuje też bezpłatne szkolenia dla pracowników i wsparcie techniczne ze strony Anthropic politico.com techcrunch.com.
Pracownicy administracji publicznej będą mogli korzystać z Claude'a do tworzenia i streszczania dokumentów, analizy informacji oraz innych zadań techcrunch.com.
Część agencji stanowych, w tym Departament Pojazdów Silnikowych, już korzysta ze sztucznej inteligencji, by skrócić czas oczekiwania i poprawić obsługę klientów latimes.com.
Gubernator Newsom skomentował umowę słowami: „Sztuczna inteligencja nie powinna zastępować ludzkiej pracy w rządzie; powinna pomagać naszym pracownikom działać szybciej, skuteczniej rozwiązywać problemy i osiągać lepsze wyniki dla Kalifornijczyków" techcrunch.com.
Wycena Anthropic sięga blisko 1 biliona dolarów, a firma sygnalizuje plany wejścia na giełdę latimes.com.
Umowa z Kalifornią — zawarta w momencie trwającego sporu z administracją federalną — wzmacnia pozycję firmy zarówno na rynku publicznym, jak i w negocjacjach z Waszyngtonem.
Szerszy kontekst
9 czerwca 2026 roku Anthropic wydał Claude Fable 5, pierwszy publicznie dostępny model z klasy Mythos, a w ciągu trzech dni dyrektywa eksportowa rządu Stanów Zjednoczonych tymczasowo zmusiła go do przejścia w tryb offline.
Fable 5 zostal uruchomiony 9 czerwca. Razem z nim Anthropic uruchomil Claude Mythos 5 — ten sam model bazowy, ale z czesciowo zniesionymi zabezpieczeniami, dostepny wylacznie dla zweryfikowanych partnerow w ramach projektu Glasswing.
Anthropic wylaczyl dostep do Claude Fable 5 i Mythos 5 po tym, jak dyrektywa kontroli eksportu rzadu USA powolala sie na obawy dotyczace bezpieczenstwa narodowego.
Claude Fable 5 i Claude Mythos 5 wspóldziela ten sam model bazowy i te same opublikowane specyfikacje. Oba maja domyslnie okno kontekstowe o dlugosci 1 miliona tokenów i do 128 000 tokenów wyjsciowych na zadanie, w cenie 10 dolarów za milion tokenów wejsciowych i 50 dolarów za milion tokenów wyjsciowych — dwukrotnie wiecej niz Claude Opus 4.8 po obu stronach.
Od dzis do 22 czerwca Fable 5 jest wlaczony do planów Pro, Max, Team i Enterprise bez dodatkowych oplat. 23 czerwca usuniemy Fable 5 z tych planów. Korzystanie z niego po tej dacie bedzie wymagalo kredytów uzytkowania.
Uwazam, ze choc nastapily ulepszenia w niektorych aspektach projektowania frontendu, to z Claude Fable 5 stworzyl ten interfejs uzytkownika... Claude Fable 5 jest dobry w backendzie, a ludzie mówili: 'Claude nie jest taki dobry w backendzie.' To juz nie jest prawda.
Analiza
Sprawa Claude Fable 5 odsłania coś istotniejszego niż pojedynczy spór regulacyjny: po raz pierwszy w historii komercyjnej AI rząd USA wyłączył publicznie dostępny model klasy czołowej w ciągu 72 godzin od premiery, powołując się na bezpieczeństwo narodowe. To precedens, który zmienia rachunek ryzyka dla każdego, kto buduje produkty na fundamencie modeli granicznych w chmurze. Jak trafnie ujął to jeden z wątków na Reddicie (wg reddit.com): „jeśli budujesz cokolwiek poważnego na frontier cloud AI, jesteś o jeden nakaz eksportowy od zniknięcia swojej kluczowej zdolności z dnia na dzień".
Fable 5 to nie jest zwykła iteracja — model zajął pierwsze miejsce w Artificial Analysis Intelligence Index z wynikiem 64,9 punktu, osiągając najwyższy wynik w 5 z 10 bazowych testów porównawczych (wg artificialanalysis.ai). Jego zdolności agentyczne są udokumentowane konkretnymi przykładami: na bazie kodu Ruby liczącego 50 milionów linii przeprowadził migrację całej bazy kodu w ciągu jednego dnia, co ręcznie zajęłoby pełnemu zespołowi ponad dwa miesiące (wg vellum.ai). Jednocześnie Fable 5 i Mythos 5 to ten sam bazowy model — różni je wyłącznie warstwa zabezpieczeń produkcyjnych dotyczących cyberbezpieczeństwa, biologii, chemii i destylacji (wg benchlm.ai). To rozróżnienie jest kluczowe dla zrozumienia, co właściwie podlega restrykcjom.
Umowa z Kalifornią ogłoszona 29 czerwca to nieprzypadkowy timing. Anthropic, mając zamrożony dostęp do swojego flagowego modelu na poziomie federalnym, jednocześnie wchodzi tylnymi drzwiami do sektora publicznego przez największy stan USA — z 50-procentowym rabatem dla agencji stanowych i samorządów lokalnych oraz bezpłatnymi szkoleniami. Przy wycenie firmy bliskiej 1 biliona dolarów i sygnalizowanych planach wejścia na giełdę, ten ruch ma też wymiar wizerunkowy: pokazuje inwestorom, że Anthropic potrafi budować przychody z sektora rządowego nawet w warunkach sporu z administracją federalną.
Sytuacja regulacyjna pozostaje nierozstrzygnięta. Pismo Lutnicka z 26 czerwca odblokowało Mythos 5 dla około 100 instytucji z „Aneksu A", ale w kwestii samego Fable 5 jest milczące — zgoda Pentagonu i NSA według stanu na 28 czerwca wciąż nie została udzielona (wg infoq.com). Dyrektor zarządzający Anthropic International zapowiedział przywrócenie dostępu „w ciągu najbliższych dni", jednak bez wiążącego harmonogramu.
Pytanie od redakcji
Odpowiedź
Obawy o „okrojony" powrót są uzasadnione i mają konkretne podstawy. Fable 5 już w momencie premiery był wersją z nałożonymi zabezpieczeniami produkcyjnymi — to właśnie odróżnia go od Mythos 5, z którym dzieli ten sam bazowy model (wg benchlm.ai). Jeśli rząd zażąda kolejnej warstwy filtrów jako warunku odblokowania, użytkownicy dostaną model z podwójnym zestawem ograniczeń. Artykuł wprost przywołuje doniesienia 36Kr, że powracający Fable 5 może być poważnie ograniczony — a już przy pierwszym wydaniu część użytkowników napotykała blokady po użyciu określonych słów.
Kwestia konkurencji jest bardziej złożona. Fable 5 uzyskał wynik 64,9 w Artificial Analysis Intelligence Index, podczas gdy Claude 4.7 Max osiągnął 64,8, a GPT-5.5 — 64,3 (wg youtube.com). To wciąż przewaga, ale marginalna. Mikhail Parakhin z Shopify ocenił po własnych testach, że GPT-5.6 dogonił Claude Mythos i jest znacząco lepszy od Opus 4.8 pod każdym względem — co sugeruje, że okno przewagi Anthropic szybko się domyka. Każdy tydzień niedostępności to czas, w którym konkurencja zbiera dane produkcyjne i buduje lojalność użytkowników.
Testy po powrocie będą więc konieczne — i to nie tylko pod kątem cenzury treści, ale też wydajności na zadaniach agentycznych, które były głównym atutem modelu. Brakuje jednak publicznie dostępnych informacji o tym, jakie konkretnie dodatkowe zabezpieczenia rząd USA mógłby narzucić jako warunek zgody — ani Pentagon, ani NSA nie ujawniły swoich zastrzeżeń. Bez tej wiedzy trudno z góry ocenić skalę ewentualnego „okrojenia".